TANIEC I MUZYKA FLAMENCO


taniec i muzyka flamenco

„To nie jest coś, czego można nauczyć się z nut. My nie znamy nut.

To się chłonie zmysłami i intuicją”

                                                                                              Paco de Lucia

 

Mianem flamenco określa się nie tylko muzykę, taniec, ale również zwyczaje, styl życia. Flamenco to fenomen kulturowy, zjawisko niezwykle oryginalne. Zawodzący, pełen melizmatów śpiew, niespokojne, ekspresyjne dźwieki gitary, żywiołowy taniec, rytm wystukiwany przez obcasy, wyklaskiwany przez dłonie, czy w końcu podkręcające atmosferę jaleo (okrzyki). W muzyce tej odnajdujemy swoisty tygiel kulturowy południowego regionu Hiszpanii - Andaluzji. Słychać w niej przede wszystkim tradycje cygańskie i hiszpańskie (andaluzyjskie i pozaandaluzyjskie), ale również inne, takie jak perskie, żydowskie, indyjskie, betycko-romańskie, bizantyjskie, gregoriańskie, czy afrokubańskie.

 

Taniec flamenco

W obrębie flamenco wykształciło się wiele stylów muzycznych (tzw. palos), różniących się strukturą rytmiczną  i charakterem - od bardzo poważnych po typowo fiestowe. Wyróżnia się zazwyczaj około 60-70 form muzycznych, z których większość jest tańczona. Tradycyjnie taniec flamenco towarzyszył fiestom i był to taniec solowy, z czasem stał się również tańcem scenicznym, wykonywanym niekiedy także w parach bądź grupie. Taniec kobiecy i męski nieco się od siebie różni. Mężczyźni skupiają się głównie na wirtuozerii stepu, obrotach, podczas gdy górna część ich ciała jest raczej surowa i oszczędna w ruchu. Kobiecy taniec wyróżnia się większą pracą górnej części ciała, zwłaszcza ozdobnym, płynnym ruchem rąk i dłoni. Co jednak wspólne jest dla obu płci, to między innymi charakterystyczna ekspresja ruchu, wystukiwanie rytmu nogami (zapateado) a także duży ładunek emocjonalny. We flamenco wykorzystuje się charakterystyczne rekwizyty taneczne, takie jak castańuelas (kastaniety), manton (duża chusta z frędzlami), abanico (wachlarz), sombrero (kapelusz), bata de cola (suknia z długim trenem), baston (drewniana laska). Tańcu towarzyszy zazwyczaj element improwizacji, choć istnieją pewne reguły, którym należy się podporządkować. Najważniejsze są jednak emocje. Tancerz ma za zadanie oddać nastrój danej pieśni, zinterpretować słowa i emocje śpiewaka, przekładając je na własny język tańca. Taniec flamenco jest więc pewnego rodzaju „katharsis”, pozwala wyrzucić z siebie wszystkie nagromadzone emocje, oczyścić duszę bez konieczności wypowiadania nawet jednego słowa.

 

Tradycja flamenco jest w miastach i miasteczkach Andaluzji wciąż kultywowana, przekazywana z pokolenia na pokolenie, stanowi ważną część tożsamości mieszkańców tego regionu. W 2010 roku flamenco zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.